Genel Sağlık Sigortası şartları ve ne zaman başladı?
2012 yılı ile birlikte değişen genel sağlık sigortası için zorunlu olması getirildi. 1 ocak 2012 tarihi ile başlayacak ve bu yönde çıkan haberlerde de yeni gibi gösterilse de yeni değildir. Sosyal güvenlikte yapılan değişiklik ile birlikte 5510 sayılı olan SSK Genel Sağlık Sigortası kanununda da değişen bazı maddelerin 1 ocak 2008 tarihinde başlaması ile birlikte değişti. İlk defa SSK ile Bağkur a bağlı olarak çalışanların isteğe bağlı sigortalılar ve SSK ile Bağkur emekli sandığı dul, yetim aylıkları alanlarda genel sağlık sigortası içine girdi. 15 Ocak 2010 tarihinde üse Türk Silahlı Kuvvetleri haricinde olan 4c li memurlarında kapsamaya göre sigortalı olanlarda Genel Sağlık Sigortası içine alındı ve arkasından TSK askeri ve sivil personelleride 15 Ekim 2010 tarihinden sonra genel sağlık sigortası içine girdi. Bu durumda yeşil kartlılarda herhangi bir işi olmayanlarında emekli ile dul yetim aylığı almayanlar dolayısı ile birlikte herhangi bir sosyal güvenlikte olmayanlar ile bankalar ve sigorta reasürans şirketleride ticaret odaları yanı sıra sanayi odaları ve borsalarında bu durumda persoenl ile tutuklu ve hükümlü
olanlarında er ile erbaş yedek subaylarda genel sağlık sigorta kapsamı dışında bırakıldı.
1 Ocak 2012 Yeni Genel Sağlık Sigortası ile birlikte neler geldi neler değişti yenilikler nelerdir?
- 5510 sayılı Kanunun 106 ncı maddesinde, 3816 sayılı Kanun 1/1/2012
tarihinde yürürlükten kaldırılacağı hükmü,
- Geçici 12 nci maddesinde ise; kamudaki sağlık hizmetlerinden
faydalanmasına ilişkin olan görevleride kaldıran kanundaki haklar
çerçevesinde ise kayıtlı işlemlerinde kurum tarafından deviralınmasına
kadar olan tarihe devam eder ve bu süreç 01/01/2012 tarihinde
tamamlanır.
Kanun yürürlük tarihi olan 1 Ocak 2012 tarihine kadar ise bu kanunun
60. maddesi 1. fıkra c bendine göre 1) numaralı alt bendi uygulanmaz.
Bu sürede, 18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Kanun kapsamında yeşil
kart verilen ve verilecek kişiler durumlarında değişiklik olmaması
kaydıyla başka bir işleme gerek kalmaksızın bu Kanunun 60 ıncı
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi
kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılır.
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (d) ve (g) bentleri gereğince
sigortalı sayılanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
1/1/2012 tarihine kadar bildirimlerini yapmak zorundadır.
4857 sayılı İş Kanununun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi
süreli iş sözleşmesiyle çalışanlar ile bu Kanuna göre ev hizmetlerinde
ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların eksik günlerine ait
genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlama yükümlülüğü
1/1/2012 tarihinde başlar.
Belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda,
- 1/1/2012 tarihi itibariyle 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan
Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet
Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun yürürlükten kalktı ve yeşil
kart kapsamındakiler herhangi bir işleme ve başvuruya gerek kalmadan
genel sağlık sigortası kapsamına alındı.
- Daha önce genel sağlık sigortası kapsamına girmemiş olan ve yeşil
kartı da bulunmayan bütün T. C. vatandaşları için (banka sandıklarına
tabi çalışanlar, tutuklu ve hükümlüler, er – erbaş ve yedek subaylar
hariç) genel sağlık sigortası 1/1/2012 tarihi itibariyle zorunlu hale
geldi. Dolayısıyla, genel sağlık sigortalısı ya da genel sağlık
sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde olmayanlar ile
genel sağlık sigortalılığı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi statüsü sona eren kişiler, SGK tarafından re’sen
genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecek.
- Kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin
görevleri, 1/1/2012 tarihi itibariyle sona erdi, dolayısıyla bu
tarihten itibaren yeşil kartlılar ve üniversite öğrencileri dahil
genel sağlık sigortası kapsamına alınanların hepsinin sağlık gideri
SGK tarafından karşılanacak.
- 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesi dördüncü fıkrasında; 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla
birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerine göre kısmi
süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile bu Kanuna göre ev
hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalılar için
eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin 30 güne
tamamlanması zorunludur. hükmü yer almaktaydı. Dolayısıyla bu
durumdaki 4/a (işçi) sigortalıların genel sağlık sigortası eksik gün
primlerini kendilerinin ödeyerek 30 güne tamamlaması gerekiyordu.
Ancak geçici 12 nci maddeye 6111 sayılı Kanunla eklenen fıkra ile 30
güne tamamlama yükümlülüğünün 1/1/2012 tarihinde başlayacağı hükmü
getirilmişti. Bu doğrultuda 1/1/2012 tarihinden itibaren, ayda 30
günden az çalışan 4/a kapsamındaki sigortalılar genel sağlık sigortası
primini 30 güne tamamlayacaklar ve aradaki farkı kendileri ödeyecek.
Belirtilen hususlarla ilgili olarak uygulamanın ne şekilde ve nasıl
yürütüleceği Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılarak 28/12/2011 tarihli
ve 28156 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Sağlık Sigortası
Kapsamında Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmelik ile belirlendi. Ayrıca konuyla ilgili
olarak SGK tarafından 30/12/2011 tarihinde 2011/69 Sayılı Genelge
yayımlandı.
3-Genel Sağlık Sigortalısı Olmak İsteğe Bağlı mı – Zorunlu mu?
1/1/2012 tarihinden itibaren; bankalar, sigorta ve reasürans
şirketleri, ticaret, odaları, sanayi odaları, borsalar veya bunların
teşkil ettikleri birliklerin personeli, tutuklu ve hükümlüler, er -
erbaş ve yedek subaylar hariç genel sağlık sigortası herkes için
zorunlu hale gelmiştir. Artık kişinin isteğine bağlı değildir.
Dolayısıyla, daha önce genel sağlık sigortası kapsamına girmemiş olan,
genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi konumunda
bulunmayan, yeşil kartı da olmayan bütün T. C. vatandaşları, SGK
tarafından re’sen genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilecek.
Yeşil kart kapsamındakiler ise zaten 1/1/2012 tarihi itibariyle
herhangi bir işleme gerek kalmadan genel sağlık sigortası kapsamına
girmişlerdir.
4-SGK Kimleri Re’sen Genel Sağlık Sigortalısı Olarak Tescil Edecek -
Primleri Kim Ödeyecek?
5510 sayılı Kanunun 61 inci maddesi birinci fıkrası (f) bendi ile
Genel Sağlık Sigortası Kapsamında Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme
Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 4 üncü maddesi
uyarınca; genel sağlık sigortalısı ya da genel sağlık sigortalısının
bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde olmayanlar ile genel sağlık
sigortalılığı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü
olduğu kişi statüsü sona eren kişiler, SGK tarafından re’sen tescil
edilecek. Yani daha açık bir anlatımla; 4/a (işçi), 4/b (bağ-kur), 4/c
(memur) kapsamında sigortalı olmayan, isteğe bağlı sigortaya prim
ödemeyen, SGK’dan yaşlılık, malullük, ölüm, dul, yetim aylığı – geliri
almayan veya burada belirtilenlerden herhangi birinin bakmakla yükümlü
olduğu kişi durumunda olmayan, dolayısıyla da genel sağlık sigortalısı
ya da genel sağlık sigortalınsın bakmakla yükümlü olduğu kişi
konumunda olmayan, yani genel sağlık sigortasından yararlanamayan,
aynı zamanda yeşil kartı da olmayan vatandaşları (bankalar, sigorta ve
reasürans şirketleri, ticaret, odaları, sanayi odaları, borsalar veya
bunların teşkil ettikleri birliklerin personeli, tutuklu ve
hükümlüler, er – erbaş ve yedek subaylar hariç), 1/1/2012 tarihinden
itibaren SGK kendiliğinden, yani herhangi bir başvuruya gerek
kalmaksızın re’sen genel sağlık sigortalısı olarak tescil ederek genel
sağlık sigortası kapsamına alacak. Kurum bu şekilde genel sağlık
sigortalısı olarak tescil ettiği kişiye, gelir tespitini yaptırmak
üzere bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı
ikametgâhının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları içerisindeki
sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvurması gerektiğini
bildirecek. Genel sağlık sigortası tescilinin re’sen yapıldığı
tarihten itibaren her ay prim tahakkuk ettirilecek ve ödeme
yükümlülüğü başlayacak. Bu kişilerden, gelir testleri
sonuçlandırılıncaya kadar brüt asgari ücret (01/01/2011-30/06/2011
tarihleri arası 886,50 TL) üzerinden aylık 106 TL genel sağlık
sigortası primi alınacak. Gelir testi sonuçlandığında, kişinin tespit
edilen gelir durumuna göre aşağıda Gelir Testi – Gelir Tespiti
bölümünde belirtildiği şekilde işlem yapılacak ve kişin genel sağlık
sigortası primini ya kendisi ödeyecek ya da devlet ödeyecek.
Re’sen genel sağlık sigortası tescili yapılan kişilerin gelir testi
işlemleri, SGK veya ilgili sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı
tarafından ailenin yazılı muvafakati alınarak vakıf tarafından
sonuçlandırılacak. Kendisine gelir testi yapılmasını istemeyenler ile
genel sağlık sigortası tescilinin yapıldığına dair tebligatın
yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde gelir testi yapılması
yönünde muvafakat vermeyenlerin aylık gelirleri asgarî ücretin iki
katı olarak kabul edilecek ve bu miktarın % 12′si tutarında yani
(01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arasında) aylık 206 TL GSS primi
alınacak.
5-Genel Sağlık Sigortasından Sağlanan Yardımlar:
- Kurumca finansmanı sağlanan sağlık hizmetleri
- Gündelik, refakatçi ve yol giderleri.
Kurumca finansmanı sağlanan, yani giderleri karşılanan sağlık
hizmetleri 5510 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilmiştir.
Bunlar;
- Kişilerin hastalanmalarına bakılmaksızın kişiye yönelik koruyucu
sağlık hizmetleri ile insan sağlığına zararlı madde bağımlılığını
önlemeye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri.
- Kişilerin hastalanmaları halinde ayakta veya yatarak; hekim
tarafından yapılacak muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis
için gereken klinik muayeneler, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile
diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî
müdahale ve tedaviler, hasta takibi ve rehabilitasyon hizmetleri,
organ, doku ve kök hücre nakline ve hücre tedavilerine yönelik sağlık
hizmetleri, acil sağlık hizmetleri, ilgili kanunları gereğince sağlık
meslek mensubu sayılanların hekimlerin kararı üzerine yapacakları
tıbbî bakım ve tedaviler.
- Analık sebebiyle ayakta veya yatarak; hekim tarafından yapılacak
muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik
muayeneler, doğum, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile diğer tanı
yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale ve
tedaviler, hasta takibi, rahim tahliyesi, tıbbî sterilizasyon ve acil
sağlık hizmetleri, ilgili kanunları gereğince sağlık meslek mensubu
sayılanların hekimlerin kararı üzerine yapacakları tıbbî bakım ve
tedaviler.
- Kişilerin hastalanmaları halinde ayakta veya yatarak; ağız ve diş
muayenesi, diş hekiminin göreceği lüzum üzerine ağız ve diş
hastalıklarının teşhisi için gereken klinik muayeneler, laboratuvar
tetkik ve tahlilleri ile diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı
olarak yapılacak tıbbî müdahale ve tedaviler, diş çekimi, konservatif
diş tedavisi ve kanal tedavisi, hasta takibi, diş protez uygulamaları,
ağız ve diş hastalıkları ile ilgili acil sağlık hizmetleri, 18 yaşını
doldurmamış kişilerin ortodontik diş tedavilerinin 72 nci maddeye göre
belirlenen tutarı.
- Evli olmakla birlikte çocuk sahibi olmayan genel sağlık sigortalısı
kadın ise kendisinin, erkek ise karısının;
1) Yapılan tıbbî tedavileri sonrasında normal tıbbî yöntemlerle çocuk
sahibi olamadığının ve ancak yardımcı üreme yöntemi ile çocuk sahibi
olabileceğinin Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık
kurulları tarafından tıbben mümkün görülmesi,
2) 23 yaşından büyük, 39 yaşından küçük olması,
3) Son üç yıl içinde diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamamış
olduğunun Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık
kurulları tarafından belgelenmesi,
4) Uygulamanın yapıldığı tıbbî merkezin Kurum ile sözleşme yapmış olması,
5) En az beş yıldır genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü
olunan kişi olup, 900 gün genel sağlık sigortası prim gün sayısının
olması,
şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde en fazla iki deneme ile
sınırlı olmak üzere yardımcı üreme yöntemi tedavileri ile bir
hastalığın tedavisinin başka tıbbî bir yöntemle mümkün olmaması ve
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları sağlık kurulları
tarafından tıbben zorunlu görülmesi halinde yardımcı üreme yöntemi
tedavileri.
- Yukarıdaki bentler gereğince sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili
teşhis ve tedavileri için gerekli olabilecek kan ve kan ürünleri,
kemik iliği, aşı, ilaç, ortez, protez, tıbbî araç ve gereç, kişi
kullanımına mahsus tıbbî cihaz, tıbbî sarf, iyileştirici nitelikteki
tıbbî sarf malzemelerinin sağlanması, takılması, garanti süresi
sonrası bakımı, onarılması ve yenilenmesi hizmetleri.
60 ıncı maddede sayılan genel sağlık sigortalısı sayılma şartlarının
yitirilmesi halinde, devam etmekte olan tedavi nedeniyle sağlanacak
sağlık hizmetleri kişinin iyileşmesine kadar sürer.
Kurumca finansmanı sağlanmayacak sağlık hizmetleri ise Kanunun 64 ün
maddesinde belirtilmiştir. Bunlar:
- Vücut bütünlüğünü sağlamak amacıyla yapılan ve iş kazası ile meslek
hastalığına, kazaya, hastalıklara veya konjenital nedenlere bağlı
olarak ortaya çıkan durumlarda yapılacak sağlık hizmetleri dışında
estetik amaçlı yapılan her türlü sağlık hizmeti ile estetik amaçlı
ortodontik diş tedavileri.
- Sağlık Bakanlığınca izin veya ruhsat verilmeyen sağlık hizmetleri
ile Sağlık Bakanlığınca tıbben sağlık hizmeti olduğu kabul edilmeyen
sağlık hizmetleri.
- Yabancı ülke vatandaşlarının; genel sağlık sigortalısı veya genel
sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten
önce mevcut olan kronik hastalıkları.
Ödenecek yol, gündelik ve refakatçi giderleri 5510 sayılı Kanunun 65
inci maddesinde belirtilmiştir. Bunlar:
- Hekimin veya diş hekiminin muayene veya tedavi sonrası tıbben
göreceği lüzum üzerine genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü
olduğu kişilerin sağlık hizmetinden yararlanmaları için muayene ve
tedavi edildikleri yerleşim yeri dışına yapılan sevkinde, ayakta
tedavilerde kendisinin ve bir kişi ile sınırlı olmak üzere
refakatçisinin gidiş ve dönüş yol gideri ve gündelikleri; yatarak
tedavilerde ise gidiş ve dönüş tarihleri için gündelikleri ile yol
gideri.
- Genel sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin
yatarak tedavileri sırasında, hekimin veya diş hekiminin tıbben
göreceği lüzum üzerine, bir kişi ile sınırlı olmak üzere yanında kalan
refakatçinin yatak ve yemek giderleri.
- Sürekli iş göremezlik veya malûllük durumlarının tespiti, kontrolü
veya periyodik sağlık muayenesi amacıyla yapılan sağlık hizmeti
giderleri ile yol ve gündelik giderleri.
6-Genel Sağlık Sigortasından Yararlanabilmek İçin Kaç Gün Prim Ödenmiş
Olması Gerekir:
Aşağıda belirtilen durumlarda sağlık hizmetlerinden yararlanabilmek
için prim ödeme gün şartı aranmamaktadır:
- 18 yaşını doldurmamış olan kişiler,
- Tıbben başkasının bakımına muhtaç olan kişiler,
- Trafik kazası halleri,
- Acil haller,
- İş kazası ile meslek hastalığı halleri,
- Bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklar,
- Kişilerin hastalanmalarına bakılmaksızın kişiye yönelik koruyucu
sağlık hizmetleri ile insan sağlığına zararlı madde bağımlılığını
önlemeye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri,
- Analık sebebiyle ayakta veya yatarak; hekim tarafından yapılacak
muayene, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik
muayeneler, doğum, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile diğer tanı
yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbî müdahale ve
tedaviler, hasta takibi, rahim tahliyesi, tıbbî sterilizasyon ve acil
sağlık hizmetleri, ilgili kanunları gereğince sağlık meslek mensubu
sayılanların hekimlerin kararı üzerine yapacakları tıbbî bakım ve
tedaviler.
Genel sağlık sigortası tarafından sağlanan ve yukarıda belirtilenler
dışında kalan durumlarda sağlık hizmetlerinden ve diğer haklardan
yararlanabilmek için; 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddenin birinci
fıkrasının (c) ve (f) bentleri hariç diğer bentleri gereği genel
sağlık sigortalısı ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, sağlık
hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yıl içinde
toplam 30 gün genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısının olması,
ayrıca 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı
alt bendi ile (g) bendine tabi olan genel sağlık sigortalısı ve
bakmakla yükümlü olduğu kişilerin 30 gün prim ödeme gün sayısının
yanında, sağlık hizmeti sunucusuna başvurduğu tarihte 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre
tecil ve taksitlendirilerek tecil ve taksitlendirmeleri devam edenler
hariç 60 günden fazla prim ve prime ilişkin her türlü borcunun
bulunmaması gerekmektedir.
Daha açık bir anlatımla; 4/a (işçi), 4/b (bağ-kur), 4/c (memur)
kapsamında sigortalı olarak çalışan veya isteğe bağlı sigortalı olarak
prim ödeyenler ile herhangi bir sosyal güvenliği olmayıp sadece genel
sağlık sigortasına tabi olanlardan primini kendisi ödeyenlerin,
kendilerinin ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin genel sağlık
sigortası hizmetlerinden yararlanabilmeleri için, sağlık hizmeti
sunucusuna başvurulduğu tarihten önceki son bir yıl içinde toplam 30
gün genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısının olması
gerekmektedir. 4/b (bağ-kur) kapsamında çalışanlar ile herhangi bir
sosyal güvenliği olmayıp sadece genel sağlık sigortasına tabi
olanlardan primini kendisi ödeyenlerin ayrıca sağlık hizmeti
sunucusuna başvurduğu tarihte, tecil ve taksitlendirilerek tecil ve
taksitlendirmeleri devam edenler hariç 60 günden fazla prim ve prime
ilişkin herhangi bir borcunun bulunmaması gerekmektedir.
Yeşil kart kapsamındayken genel sağlık sigortası kapsamına alınanlar
ise primleri devlet tarafından ödenen kişi statüsünde olduklarından,
bunların genel sağlık sigortası hizmetlerinden yararlanabilmeleri için
30 gün prim ödenmiş olması şartı bunlar için geçeli değildir. Yani
bunların genel sağlık sigortası hizmetlerinden yararlanabilmeleri için
herhangi bir prim ödeme gün sayısı şartı bulunmamaktadır.
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) ve (f)
bentlerinde belirtilen ve genel sağlık sigortası yardımlarından
yararlanabilmeleri için herhangi bir prim ödeme gün sayısı şartı
aranmayanlar aşağıda belirtilmiştir;
1) Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da
dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler
kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen
aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan vatandaşlar (yeşil
kart sahipleri de bu kapsamdadır),
2) Vatansızlar ve sığınmacılar,
3) 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz
ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
hükümlerine göre aylık alan kişiler,
4) 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş
Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında
Kanun hükümlerine göre şeref aylığı alan kişiler,
5) 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Vatani Hizmet Tertibi Aylıklarının
Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
6) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
7) 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme
Kurumu Kanunu hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon
hizmetlerinden ücretsiz faydalanan kişiler,
Harp malûllüğü aylığı alanlar ile Terörle Mücadele Kanunu
kapsamında aylık alanlar,
9) 18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Köy Kanununun 74 üncü maddesinin
ikinci fıkrasına göre görevlendirilen kişiler ile aynı Kanunun ek 16
ncı maddesine göre aylık alan kişiler,
10) 11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı Dünya Olimpiyat ve Avrupa
Şampiyonluğu Kazanmış Sporculara ve Bunların Ailelerine Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerine göre aylık alan kişiler,
11) 5510 sayılı Kanun veya bu Kanundan önce yürürlükte bulunan sosyal
güvenlik kanunlarına göre gelir veya aylık alan kişiler,
7-Genel Sağlık Sigortalısının Bakmakla Yükümlü Olduğu Kişiler:
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesine istinaden genel sağlık
sigortalısı olan kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişiler Kanunun 3
üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendine
belirtilmiştir. Bunlar;
Sigortalı sayılmayan veya isteğe bağlı sigortalı olmayan, kendi
sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan;
- Eşi,
- 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 3308 sayılı Meslekî Eğitim
Kanununda belirtilen aday çıraklık ve çıraklık eğitimi ile
işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim
görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocukları ile
yaşına bakılmaksızın bu 5510 sayılı Kanuna göre malûl olduğu tespit
edilen evli olmayan çocukları,
- Geçiminin genel sağlık sigortalısı tarafından sağlandığı Kurumca
belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babası.
Burada belirtilen genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu
kişiler, eğer sigortalı (işçi – bağkur – memur) olarak herhangi bir
işte çalışmıyorlarsa, isteğe bağlı sigortalı değillerse, kendi
sigortalılıkları nedeniyle gelir veya aylık almıyorlarsa genel sağlık
sigortalısı olan anne, baba, eş veya çocukları üzerinden genel sağlık
sigortasından yararlanabilirler. Genel Sağlık Sigortası Kapsamında
Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesi uyarınca, gelir testine tâbi
tutulacak kişi ile aynı hanede yaşamayan ana ve baba için bakmakla
yükümlü olunsa dahi ayrı gelir tespiti yapılır.
Ancak aşağıda belirtilenler, genel sağlık sigortalısı olsa bile
bunların eşi, çocukları, anne ve babası bu kişiler üzerinden genel
sağlık sigortası yardımlarından yararlanamaz. Yani aşağıda belirtilen
genel sağlık sigortalıları için bakmakla yükümlü olduğu kişi
uygulaması geçerli değildir.
- 308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde meslekî eğitim gören öğrenciler,
- Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında
staja tabi tutulan öğrenciler,
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak
kısmi zamanlı çalıştırılan öğrenciler,
- Harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da
dikkate alınarak, Kurumca belirlenecek test yöntemleri ve veriler
kullanılarak tespit edilecek aile içindeki geliri kişi başına düşen
aylık tutarı asgari ücretin üçte birinden az olan dolayısıyla genel
sağlık sigortası primi devlet tarafından ödenen vatandaşlar,
- Vatansızlar ve sığınmacılar,
- 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu
hükümlerine göre korunma, bakım ve rehabilitasyon hizmetlerinden
ücretsiz faydalanan kişiler,
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre üniversitelerde
yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler,
8-Yeşil Kartlıların Durumu:
1/1/2012 tarihine kadar yeşil kart verilenler, 1/1/2012 tarihinde
herhangi bir işleme gerek kalmaksızın ve gelir tespitine tâbi
tutulmaksızın GSS primleri devlet tarafından ödenecek kişiler
statüsünde genel sağlık sigortası kapsamına alındılar ve yeşil kart
vize tarihleri gelene kadar bunların herhangi bir işlem yapmaları ve
sağlık primi ödemeleri gerekmeyecek. Yeşil kartlarının vize tarihi
geldiğinde ise bu kişilerin vize tarihinden itibaren bir ay içinde
gelir tespitini yaptırmak üzere Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde
kayıtlı ikametgâhlarının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları
içindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına gelir tespiti için
başvurmaları gerekecek. Yapılacak gelir tespiti sonucunda,
harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da
dikkate alınarak aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı
brüt asgari ücretin üçte birinden az (01/01/2012-30/06/2012 dönemi
için 295,50 TL) çıkanların genel sağlık sigortası primini yine devlet
ödeyecek. Aylık geliri asgari ücretin üçte birinden fazla olduğu
tespit edilenlerin ise genel sağlık sigortası primini artık devlet
ödemeyecek, bunlar tespit edilen gelir durumuna göre aşağıda
belirtilen tutarda genel sağlık sigortası primi ödeyecekler;
- Aylık geliri asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu
tespit edilen yani 295,50 TL’den 886,50 TL’ye kadar olan kişiler aylık
35 TL,
- Asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar olduğu tespit
edilen, yani 886,50 TL’den 1.773 TL’ye kadar olan kişiler aylık 106 TL
- Asgari ücretin iki katından yani 1.773 TL den fazla olduğu tespit
edilen kişiler aylık 212 TL,
genel sağlık sigortası primi ödeyecekler.
Burada belirtilen rakamlar 01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası
geçerli olup, asgari ücret miktarı arttıkça ödenecek prim miktarı da
aynı oranda artacaktır.
9-Yeşil Kartlıların Sağlık Giderlerinin Ödenmesi:
3816 sayılı Kanun gereğince yeşil kart sahiplerine devir tarihinden
önce sağlanan sağlık hizmetlerine ait bedeller SGK tarafından
karşılanmayacak, dolayısıyla yeşil kartlılara 01/01/2012 tarihinden
önce verilmiş olan sağlık hizmetlerine ilişkin ödemeler Sağlık
Bakanlığı tarafından yapılacak. Devir tarihinden sonraki sağlık
hizmetlerine ait ödemeler ise genel sağlık sigortası kapsamında ve
Sağlık Uygulama Tebliğinde (SUT) belirtilen usul ve esaslar
doğrultusunda SGK tarafından yapılacak.
10-Üniversite Öğrencilerinin Durumu:
1/1/2012 tarihinden itibaren bazı istisnai durumlar hariç üniversite
öğrencilerinin sağlık giderlerini üniversiteler karşılamayacağından,
bunlar açısından durum aşağıdaki gibi olacak;
- Herhangi bir işte sigortalı olarak çalışan veya isteğe bağlı
sigortalı olarak prim ödeyen üniversite öğrencileri, bu kapsamda genel
sağlık sigortalısı da sayıldığından sağlık yardımlarını bu
sigortalılıkları üzerinden alacaklar ve sağlık giderlerini SGK
karşılayacak.
- Ölen anne veya babası üzerinden ölüm (yetim) aylığı – geliri ya da
ölen eşi üzerinden ölüm (dul) aylığı – geliri alan üniversite
öğrencileri bu kapsamda genel sağlık sigortalısı sayılacak ve sağlık
yardımı alacaklar.
- Herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmayan ve 25 yaşını
doldurmamış olan öğrencilerden, anne – baba veya eşlerinin sosyal
güvencesi olanlar, yani anne – baba veya eşi 4/a (işçi), 4/b
(bağ-kur), 4/c (memur) kapsamında sigortalı olan veya isteğe bağlı
sigortalı olarak prim ödeyen ya da kendi çalışmasından dolayı emekli
aylığı alan üniversite öğrencileri, bunların bakmakla yükümlü olduğu
kişi statüsünde genel sağlık sigortalısı sayılacak ve bunlar üzerinden
sağlık yardımı alacaklar.
- Yukarıda belirtilenler dışında kalan üniversite öğrencilerinden 18
yaşını doldurmamış olanların genel sağlık sigortası primi devlet
tarafından ödenecek ve bu şekilde bunlar da sağlık yardımlarından
yararlanacaklar.
- Yeşil kart sahibi olan üniversite öğrencilerinin durumu yukarıda
yeşil kartlılarla ilgili bölümde belirtildiği gibi olacak. Yani bunlar
01/01/2012 tarihinden itibaren vize tarihi gelene kadar genel sağlık
sigortası kapsamında sağlık yardımı almaya devam edecek ve bunların
genel sağlık sigortası primlerini devlet ödeyecek. Yeşil kartın vize
tarihi geldiğinde ise bunların bir ay içinde gelir tespitini yaptırmak
üzere Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhlarının
bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları içindeki sosyal yardımlaşma ve
dayanışma vakfına gelir tespiti için başvurmaları gerekecek. Yapılacak
gelir tespiti sonucuna göre yukarıda belirtildiği şekilde ya bunların
primi devlet ödemeye devam edecek veya primlerini kendileri ödeyecek.
- Herhangi bir işte sigortalı olarak çalışmayan, isteğe bağlı
sigortalı olarak prim ödemeyen, yetim veya dul aylığı almayan, anne -
baba veya eşinin de sosyal güvencesi olmayan ya da bunlardan herhangi
birinin sosyal güvencesi olsa bile 25 yaşını doldurması nedeniyle
bunlar üzerinden sağlık yardımı alamayan üniversite öğrencileri ise
1/1/2012 tarihinden itibaren SGK tarafından re’sen genel sağlık
sigortalısı olarak tescil edilecek. Kurum bu şekilde genel sağlık
sigortalısı olarak tescil ettiği kişiye, gelir tespitini yaptırmak
üzere bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı
ikametgâhının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları içerisindeki
sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvurması gerektiğini
bildirecek. Genel sağlık sigortası tescilinin re’sen yapıldığı
tarihten itibaren her ay prim tahakkuk ettirilecek ve ödeme
yükümlülüğü başlayacak. Bu kişilerden, gelir testleri
sonuçlandırılıncaya kadar brüt asgari ücret (01/01/2011-30/06/2011
tarihleri arası 886,50 TL) üzerinden aylık 106 TL genel sağlık
sigortası primi alınacak. Yapılacak gelir tespiti sonucunda,
harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile bunlardan doğan hakları da
dikkate alınarak aile içinde kişi başına düşen gelirin aylık tutarı
brüt asgari ücretin üçte birinden az (01/01/2012-30/06/2012 tarihleri
arası için 295,50 TL) çıkanların genel sağlık sigortası primini devlet
ödeyecek. Aylık geliri asgari ücretin üçte birinden fazla olanlar ise
tespit edilen gelir durumuna göre aşağıda belirtilen tutarda genel
sağlık sigortası primi ödeyecekler;
- Aylık geliri asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar olduğu
tespit edilen yani 295,50 TL’den 886,50 TL’ye kadar olan kişilerden
aylık 35 TL,
- Asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar olduğu tespit
edilen, yani 886,50 TL’den 1.773 TL’ye kadar olan kişilerden aylık 106
TL
- Asgari ücretin iki katından yani 1.773 TL den fazla olduğu tespit
edilen kişilerden aylık 212 TL,
Burada belirtilen rakamlar 01/01/2012-30/06/2012 arası geçerli olup,
asgari ücret miktarı değiştikçe ödenecek prim miktarı da aynı oranda
değişecek.
11-Yabancı Uyruklu Üniversite Öğrencilerinin Durumu:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre üniversitelerde yükseköğrenim
gören yabancı uyruklu öğrenciler, 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi
yedinci fıkrası uyarınca; yükseköğrenimlerinin devam ettiği sürelerle
sınırlı olarak, aylık brüt asgari ücret üzerinden kendilerince genel
sağlık sigortası primi ödenmek suretiyle (01/01/2012-30/06/2012
tarihleri arası için 106 TL) genel sağlık sigortalısı olurlar ve bu
şekilde genel sağlık sigortası yardımlarından yararlanabilirler.
Bunlar için 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının
(d) bendindeki ve 52 nci maddenin ikinci fıkrasının ikinci
cümlesindeki şartlar, yani genel sağlık sigortalısı olabilmek için;
mütekabiliyet esası da dikkate alınarak, oturma izni almış olma ve
yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmama, ayrıca
Türkiye’de yerleşik olma halinin bir yılı doldurmuş olması şartları
aranmaz. Bunların ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin genel sağlık
sigortası yardımlarından yararlanabilmeleri için, sağlık hizmeti
sunucusuna başvurduğu tarihten önceki son bir yıl içinde toplam 30 gün
genel sağlık sigortası prim ödeme gün sayısının olması, sağlık hizmeti
sunucusuna başvurduğu tarihte prim ve prime ilişkin her türlü borcunun
bulunmaması, bir öğretim dönemine ilişkin genel sağlık sigortası
primlerinin tamamını öğrenim gördükleri üniversitenin öğrenim dönemi
başından itibaren bir ay içinde ödemeleri gerekir.
Ancak, yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinden; kamu idareleri,
kanunla kurulan kurum ve kuruluşlar, kamu yararına faaliyet gösteren
dernekler ile vergi muafiyeti tanınan vakıflar tarafından tam burs
sağlanan ve Yükseköğretim Kurulu tarafından ayrılan kontenjanlar
dâhilinde yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrenciler genel sağlık
sigortalısı sayılmaz ve bunların sağlık giderleri 2547 sayılı Kanunun
46 ncı ve 47 nci maddeleri çerçevesinde üniversitelerin bütçelerine
konulacak ödenekten karşılanır.
Öte yandan, yabancı uyruklu öğrencilerden ülkemizle sosyal güvenlik
sözleşmesi bulunan ülkelerden herhangi birinin vatandaşı olan ve kendi
ülkesinde sağlık yardımlarından yararlanma hakkı bulunan öğrenciler
iki ülke arasındaki sözleşme kapsamında, ülkemizde bulundukları sırada
sağlık yardımlarından faydalanabilirler. Bunun için sözleşme imzalanan
ülkelerde bağlı bulundukları sigorta kurumu tarafından “sağlık yardım
hakkı belgesi (formüler)” nin bir örneğinin Türkiye’de
ikametgâhlarının bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne / sosyal
güvenlik merkezine bir örneğinin de okudukları üniversiteye
gönderilmesi gerekmektedir.
Ülkemizle Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanan ülkelerden, sağlık
sigortası uygulayan ülkeler ile yabancı uyruklu öğrencilerin sözleşme
kapsamında sağlık yardımlarından faydalandırılmasına imkân veren
“sağlık yardım hakkı belgesi (formüler)” kodları aşağıda
belirtilmiştir.
- Almanya: T/A 11, T/A 9, T/A 20
- Hollanda: N/TUR 106, N/TUR 111, N/TUR 121
- Belçika: B.T.8, BT 16
- Avusturya: A/TR 3, A/TR 4
- Fransa: SE 208-01 FT, SE 208-02 FT SE 208-30 FT, SE 208-06 A FT, SE
208-28 FT, SE 208-09 FT
- K.K.T.C.: K.K.T.C/T.C. 3, K.K.T.C/T.C. 6
- Romanya: R/TR 3, R/TR5, R/TR 6
- Bosna-Hersek: BH/TR 4, BH/TR 6, BH/TR 7
- Çek Cumhuriyeti: CZ/TR 111
- Makedonya: MC/TR 4, TR/MC 6
- Lüksemburg: TR/L 3, TR/L 5
- Arnavutluk: AL/TR 4, TR/AL 5
12-Üniversitelerde Kısmi Zamanlı Olarak Çalıştırılan Öğrencilerin Durumu:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 46 ncı maddesine tabi olarak
üniversitelerde kısmi zamanlı (part-time) olarak çalıştırılan
öğrenciler 4/a kapsamında sigortalı sayılmakta ve aylık kazancı brüt
asgari ücretten fazla olmayanlar hakkında zaten iş kazası ve meslek
hastalığı sigortası uygulanmaktadır. Ayrıca bunlardan bakmakla yükümlü
olunan kişi durumunda olmayanlar, yani anne veya babası üzerinden
sağlık yardımı almayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası
hükümleri uygulanacak, dolayısıyla bunlar da bu şekilde genel sağlık
sigortasından yararlanacaklar.
13-Meslek Liselerinde Okumakta İken veya Yüksek Öğrenimleri Sırasında
Staja Tabi Tutulan Öğrencilerin Durumu:
Meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında
staja tabi tutulan öğrencilerin durumu da üniversitelerde kısmi
zamanlı olarak çalıştırılan öğrencilerle aynıdır. Aynı şartlar bunlar
için de geçerlidir.
14-İlk ve Orta Öğrenimde Okuyan Öğrencilerin Durumu:
Üniversite öğrencileri için geçerli şartlar ilköğretim veya lisede
okuyan öğrenciler için de geçerlidir. Ancak, ilköğretim veya lisede
okuyan öğrenciler genelde 18 yaşını doldurmamış olduğundan, diğer
şartların hiç biri tutmasa bile, 18 yaşını doldurmamış olanların
sağlık giderleri devlet tarafından karşılandığından, bunlar bu şekilde
sağlık yardımlarından yararlanacaklardır.
15-Çırakların Durumu:
3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve
işletmelerde meslekî eğitim gören öğrencilerden; anne veya babasının
sosyal güvencesi olanlar, bunların bakmakla yükümlü olduğu kişi
kapsamında anne veya babalarından dolayı genel sağlık sigortasından
yararlanacaklar. Eğer bu kapsamda değillerse o zaman, haklarında
uygulanan iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık sigortası yanında
ayrıca genel sağlık sigortası hükümleri de uygulanacak, yani bunlar
genel sağlık sigortalısı sayılacak. Bunların primlerini de Milli
Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar
ödeyecek.
16-Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezinde
Hizmet Öncesi Eğitim Alan Öğrencilerin Durumu:
4769 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca; Ceza
İnfaz Kurumları ve Tutukevleri Personeli Eğitim Merkezinde hizmet
öncesi eğitime alınanlar, eğitim gördükleri süre içinde genel sağlık
sigortalısı sayılırlar. Bu şekilde, genel sağlık sigortalısı
sayılanların genel sağlık sigortası primleri, aylık brüt asgari ücret
esas alınarak sigortalı hissesi dahil olmak üzere Adalet Bakanlığı
bütçesinden ödenir. Bu şekilde genel sağlık sigortalısı sayılanların
5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı
bendine göre tespit edilecek eş ve çocukları ile ana ve babaları da
bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatıyla genel sağlık sigortasından
yararlandırılır.
17-Avukatlık Stajı Yapmakta Olanların Durumu:
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi sekizinci fıkrası gereğince; 1136
sayılı Avukatlık Kanuna istinaden avukatlık stajı yapmakta olanlardan
5510 sayılı Kanuna göre genel sağlık sigortalısı veya genel sağlık
sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olmayanlar, staj
süresi ile sınırlı olmak üzere genel sağlık sigortalısı sayılır. Bu
şekilde genel sağlık sigortalısı sayılanların genel sağlık sigortası
primleri aylık brüt asgari ücret tutarının % 6′sıdır
(01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası için 53 TL). Bu primler Türkiye
Barolar Birliği tarafından ödenir.
18-Yabancı Uyrukluların Durumu:
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ve
61 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, ülkemizde
ikamet eden yani oturma izni almış olan yabancı ülke vatandaşlarının,
mütekabiliyet esası da dikkate alınmak şartıyla genel sağlık
sigortalısı olabilmesi için; yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
sigortalılığının bulunmaması ve Türkiye’de kesintisiz bir yıllık
ikamet süresini doldurmuş olması gerekmektedir. Dolayısıyla, yabancı
bir ülke mevzuatı kapsamında sigortalı olmayan ve kesintisiz bir
yıldan fazla Türkiye’de yaşayan yabancı ülke vatandaşlarının,
Türkiye’deki yerleşim süresinin bir yılı geçtiği tarihten itibaren
bunlar genel sağlık sigortalısı sayılır ve bunların bir ay içinde
Kuruma müracaat ederek genel sağlık sigortası giriş bildirgesi
vermeleri gerekir. Bunlar bu şekilde genel sağlık sigortalısı olarak
tescil edildikten sonra, kendileri ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler
genel sağlık sigortası imkânlarından yararlanırlar.
Bildirgenin bir ay içinde verilmemesi halinde, bunlar hakkında 102 nci
maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre aylık brüt asgari ücret
(01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası için 886,50 TL) tutarında idarî
para cezası uygulanır.
Ülkemizin imzaladığı sosyal güvenlik sözleşmelerinde genel sağlık
sigortasına ilişkin düzenleme bulunmayan taraf ülke vatandaşları için
de yukarıdaki şekilde işlem yapılır.
Yabancı ülke vatandaşlarının; genel sağlık sigortalısı veya genel
sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayıldığı tarihten
önce mevcut olan kronik hastalıklarına ait giderler Kurumca
karşılanmaz.
19-Gelir Testi – Gelir Tespiti ve Sonuçları:
Bu konudaki ayrıntılı düzenleme, Genel Sağlık Sigortası Kapsamında
Gelir Tespiti, Tescil ve İzleme Sürecine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’te yer almaktadır.
Gelir tespiti; kişilerin harcamaları, taşınır ve taşınmazları ile
bunlardan doğan hakları da dikkate alınarak aile içindeki gelirin kişi
başına düşen aylık tutarının tespitini; gelir testi ise kişinin
çeşitli göstergeler ışığında mevcut gelirinin belirlenmesine ilişkin
nesnel yöntemi yani yapılan uygulamaları ifade etmektedir.
19.1-Gelir Tespitine Tabi Tutulacak ve Tutulmayacak Kişiler:
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin
(1) numaralı alt bendinde belirtilen kişiler yani aylık geliri brüt
asgari ücretin üçte birinden az olduğu için primleri devlet tarafından
ödenecek kişiler ile (g) bendinde belirtilen kişiler, yani 4/a (işçi),
4/b (bağ-kur), 4/c (memur) kapsamında herhangi bir işte çalışmayan,
isteğe bağlı sigortaya prim ödemeyen, Kurumdan emekli, dul ve yetim
aylığı -geliri almayan dolayısıyla genel sağlık sigortası kapsamında
olmayan kişiler, gelir tespitine tabi tutulacaktır.
Gelir testine tâbi tutulacak kişilerden, aile içinde kişi başına düşen
gelirinin asgarî ücretin iki katından fazla olduğunu beyan edenler
için gelir testi yapılmaksızın, beyan edilen gelir esas alınarak genel
sağlık sigortası tescili yapılacak ve bunlar her ay brüt asgari
ücretin iki katının % 12′si (01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası 212
TL) tutarında genel sağlık sigortası primi ödeyeceklerdir.
19.2-Gelir Tespiti Niçin Gerekli:
Gelir tespiti kapsamına giren kişilerin aylık kazancını, dolayısıyla
da bunların genel sağlık sigortası primlerinin kendileri tarafında mı
yoksa devlet tarafından mı ödeneceği, eğer kendileri tarafından
ödenecekse ne kadar prim ödeneceği hususlarının tespiti için gerekli
bir uygulamadır.
19.3-Gelir Tespitine Esas Alınacak Aile Bireyleri:
Gelir tespitinde, aynı hane içinde yaşayan eş, evli olmayan çocuk,
büyük ana ve büyük babadan oluşan aile esas alınacaktır.
- Aile bireylerinden birinin veya birkaçının genel sağlık sigortalısı
ya da bakmakla yükümlü olunan kişi olması, diğer aile bireylerinin
genel sağlık sigortalılığı için yapılacak gelir tespitinde esas
alınmalarına engel teşkil etmeyecek.
- Yaşları ne olursa olsun aynı hanede yaşayan evli olmayan çocuklar
gelir tespitinde aile içinde değerlendirilecek.
- Öğrenim nedeniyle geçici olarak aynı hanede yaşamayan yirmibeş
yaşını doldurmamış evli olmayan çocuklar, öğrenimleri süresince aile
içinde değerlendirilecek.
- Aynı hanede birden fazla aile yaşaması durumunda her bir aile için
ayrı gelir tespiti yapılacak.
- Gelir testine tâbi tutulacak kişi ile aynı hanede yaşamayan ana ve
baba için bakmakla yükümlü olunsa dahi ayrı gelir tespiti yapılacak.
- Kendisine kanunî temsilci atanan kişilerin aynı hanede birlikte
yaşadıkları eşi, evli olmayan çocuğu, ana ve babası gelir tespitinde
esas alınacak. Bu fıkrada belirtilen eş, evli olmayan çocuk, ana ve
baba dışında, aynı hanede birlikte yaşasalar dahi kanunî temsilcileri
gelir tespitinde değerlendirilmeyecek.
19.4-Gelir Tespitini Kim Yapacak:
Gelir testi ve tespiti işlemleri, genel sağlık sigortalısının, Adrese
Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhının bulunduğu il veya
ilçe idarî sınırları içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma
vakıfları tarafından yürütülecek ve kişinin aylık gelirinin tespitini
vakıf mütevelli heyeti yapacaktır.
19.5-Gelir Tespiti İçin Başvuru Şekli ve Yeri:
Gelir tespiti yapılması için başvuracak kişiler, gelir tespitine esas
teşkil edecek göstergeleri içeren başvuru formu ile müracaat
edecekler. Ancak, başvuru işleminin kanunî temsilciler tarafından
yapılması hâlinde mahkemeden alınmış karar örneği, vekil tarafından
başvuru yapılması hâlinde vekâletname örneği başvuru formuna
eklenecek. Aynı aileden birden fazla kişinin gelir testine tâbi
tutulacak kişi olması hâlinde aynı form ile başvuru yapılacak.
Başvuru, kişinin Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı
ikametgâhının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları içindeki vakfa
yapılacak.
19.6-Gelir Tespitine Tabi Olanlar Ne Zaman Müracaat Edecekler:
- Genel sağlık sigortalısı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla
yükümlü olduğu kişi statüsünde olmayanlar ile genel sağlık
sigortalılığı ya da genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü
olduğu kişi statüsü sona eren kişiler, SGK tarafından re’sen tescil
edildikten sonra, Kurum bu kişilere gelir tespitini yaptırmak üzere
bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı
ikametgâhının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları içerisindeki
sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvurması gerektiğini yazılı
olarak bildirecek. Bu tebligatın yapıldığı tarihten itibaren bir ay
içinde gelir testi yapılması için ilgili kişi tarafından sosyal
yardımlaşma ve dayanışma vakfına başvuru yapılması gerekecek.
- 1/1/2012 tarihinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın ve gelir
tespitine tâbi tutulmaksızın primleri devlet tarafından ödenecek
kişiler statüsünde genel sağlık sigortası kapsamına alınan yeşil kart
sahiplerinin, yeşil kartlarının vize tarihi geldiğinde, vize
tarihinden itibaren bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde
kayıtlı ikametgâhının bulunduğu il veya ilçe idarî sınırları
içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına gelir tespiti
yaptırmak üzere başvuruda bulunmaları gerekecek.
19.7-Hane Ziyaretleri:
Başvuru formunda beyan edilen bilgiler doğrultusunda yapılan gelir
testi sonucunu doğrulamak amacıyla Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığınca belirlenen esaslar çerçevesinde vakıf personeli
tarafından tanıtıcı kimlik belgesi gösterilmek suretiyle hane ziyareti
bilgi formu kullanılarak, başvuruda bulunanların ikametgâhlarına
gidilerek hane ziyaretleri gerçekleştirilecek.
19.8-Gelir Tespiti Sonucunun Bildirilmesi ve İtiraz:
Vakıf mütevelli heyeti tarafından verilen gelir tespiti kararları,
genel sağlık sigortası tesciline ve prim ödeme yükümlülüğüne ilişkin
bilgilerle birlikte;
a) Primleri devlet tarafından ödenecek kişi statüsünde genel sağlık
sigortalısı olarak tescil edilen aile bireyleri adına başvuru
sahibine,
b) Primi kendisi tarafından ödenecek olan kişi statüsünde genel sağlık
sigortalısı olarak tescil edilen aile bireyine,
SGK tarafından tebliğ edilecek.
SGK tarafından tebliğ edilen gelir tespiti kararlarına karşı,
tebligatın yapıldığı genel sağlık sigortalısınca kararın tebliğ
tarihinden itibaren onbeş gün içinde, gelir tespitini yapan vakfa
yazılı olarak itiraz edilebilecek. İtirazlar, itirazın vakıf
kayıtlarına intikal tarihinden itibaren onbeş gün içinde, heyet
tarafından karara bağlanarak alınan karar itirazda bulunan genel
sağlık sigortalısına ve SGK’ya bildirilecek. Heyet gerekli gördüğü
hâllerde itirazı karara bağlamadan önce vakıf personeline inceleme
yaptırabilecek.
Heyetin kararlarına itiraz, genel sağlık sigortalılığına ilişkin prim
tahakkuk ve tahsilât işlemlerini durdurmayacak, yani genel sağlık
sigortası primini kendisi ödemekle yükümlü olan kişiler itiraz
sonuçlanıncaya kadar primini ödemeye devam edecek. İtiraz sonucunda
prim ödeme yükümlülüğünde değişiklik olması hâlinde, gerekli iade ve
mahsup işlemleri SGK tarafından yapılacak.
19.9-Gelir Tespiti Sonuçlanınca Ne Olacak:
SGK tarafından re’sen genel sağlık sigortalısı olarak tescil edilen
kişi için, genel sağlık sigortası tescilinin re’sen yapıldığı tarihten
itibaren her ay prim tahakkuk ettirilecek ve prim ödeme yükümlülüğü
başlayacak. Kurum bu şekilde genel sağlık sigortalısı olarak tescil
ettiği kişiye, gelir tespitini yaptırmak üzere bir ay içinde Adrese
Dayalı Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhının bulunduğu il veya
ilçe idarî sınırları içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma
vakfına başvurması gerektiğini yazılı olarak bildirecek. Bu kişiler
için, gelir testleri sonuçlandırılıncaya kadar bunların aylık kazancı
brüt asgari ücret (01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arası 886,50 TL)
olarak kabul edilecek ve bu miktar üzerinden aylık
(01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arası) 106 TL genel sağlık sigortası
primi alınacak. Gelir testi sonuçlandığında, kişinin tespit edilen
gelir durumuna göre işlem yapılacak. Yani kişinin aylık geliri brüt
asgari ücretin üçte birinden (01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arası
295,50 TL) az çıkarsa kişi primi devlet tarafından ödenecek genel
sağlık sigortalısı statüsüne alınacak ve genel sağlık sigortası
primini devlet ödeyecek. Eğer geliri asgari ücretin üçte birinden
fazla çıkarsa tespit edilen gelir durumuna göre; aylık kazancı 295,50
TL’den 886,50 TL’ye kadar ise aylık 35 TL, aylık kazancı 886,50
TL’den 1.773 TL’ye kadar ise aylık 106 TL, aylık kazancı 1.773 TL den
fazla ise aylık 212 TL genel sağlık sigortası primi ödeyecek. Gelir
testi sonuçlandığında kişiden fazla prim alındığı tespit edilirse iade
edilecek. Primi devlet tarafından ödenecek kişi statüsü, bir dahaki
gelir testine kadar devam edecek. Daha sonra yeni bir gelir testi
yapıldığında sonucuna göre primini ya devlet ödemeye devam edecek, ya
da kendisi ödemeye başlayacak.
Yeşil kart kapsamında olanların da benzer şekilde, vize tarihi
geldiğinde vize tarihinden itibaren bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus
Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhlarının bulunduğu il veya ilçe idarî
sınırları içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına gelir
tespiti yaptırmak üzere başvurmaları gerekecek. Gelir tespiti
sonuçlandığında, bunların aylık geliri brüt asgari ücretin üçte
birinden (01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arası 295,50 TL) az çıkarsa
primlerini devlet ödemeye devam edecek. Aylık geliri brüt asgari
ücretin üçte birinden fazla çıkarsa o zaman primi devlet tarafından
ödenecek genel sağlık sigortalısı statüsünden çıkarılacak, tespit
edilen aylık gelir durumuna göre yukarıda belirtilen tutarda aylık
genel sağlık sigortası primini kendisi ödeyecek. Bir dahaki gelir
testine kadar bu böyle devam edecek. Daha sonra yeni bir gelir testi
yapıldığında sonucuna göre primini ya tekrar devlet ödemeye başlayacak
ya da kendisi ödemeye devam edecek.
19.10-Gelir Tespiti Yaptırılmazsa – Gelir Tespiti Yaptırılması Kabul
Edilmezse Ne Olacak:
Re’sen genel sağlık sigortası tescili yapılan kişilerin gelir tespiti
işlemleri, SGK veya ilgili sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfı
tarafından ailenin yazılı muvafakati alınarak vakıf tarafından
sonuçlandırılacak. Kendisine gelir testi yapılmasını istemeyenler ile
genel sağlık sigortası tescilinin yapıldığına dair tebligatın
yapıldığı tarihten itibaren bir ay içinde gelir testi yapılması
yönünde muvafakat vermeyenlerin gelirleri asgarî ücretin iki katı
olarak kabul edilecek ve kendilerinden bu miktarın % 12′si tutarında
(01/01/2011-30/06/2011 tarihleri arası 206 TL) genel sağlık sigortası
primi alınacak.
Aynı şekilde, 1/1/2012 tarihinde gelir tespitine tâbi tutulmaksızın
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin
(1) numaralı alt bendi kapsamında, yani primleri devlet tarafından
ödenecek kişiler statüsünde genel sağlık sigortalısı olarak tescil
edilenlerin, yeşil kart vize tarihi geldiğinde, vize tarihinden
itibaren bir ay içinde gelir tespitini yaptırmak üzere Adrese Dayalı
Nüfus Kayıt Sisteminde kayıtlı ikametgâhlarının bulunduğu il veya ilçe
idarî sınırları içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına
gelir tespiti yaptırmak üzere başvurmaları gerekecek. Eğer bu süre
içerisinde gelir tespiti için başvuru yapmazlarsa, muhtemelen bunların
genel sağlık sigortası priminin devlet tarafından ödenmesi uygulaması
gelir tespiti yaptırılana kadar durdurulacak. Gelir tespiti
yapıldığında ise sonucuna işlem yapılacak.
19.11-Gelir Tespitinin Yenilenmesi:
- Gelir tespiti sonucu 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi (primi devlet
tarafından ödenenler statüsünde) ve (g) bendine göre (primi kendileri
tarafından ödenenler statüsünde) genel sağlık sigortası tescili
yapılanların, gelir durumlarının ödenecek prim miktarını etkileyecek
şekilde değişmesi hâlinde bir ay içinde Adrese Dayalı Nüfus Kayıt
Sisteminde kayıtlı ikametgâhlarının bulunduğu il veya ilçe idarî
sınırları içerisindeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına
başvurmaları gerekecek. Aynı şekilde vakıf da BSYHP üzerinden tespit
ettiği değişiklikler üzerine, kişilerin bildirimini beklemeksizin
gelir tespitini yenileyecek. (BSYHP – Bütünleşik Sosyal Yardım
Hizmetleri Projesi: Bakanlık tarafından geliştirilen, vatandaşların
sosyal yardım için başvurularından hak sahipliğinin belirlenmesi ve
ilgili yardım ya da desteğin teslimine kadar bütün süreçlerini içeren
ve online olarak çalışan e-devlet uygulaması.)
- Doğum, ölüm, evlenme, boşanma ve benzeri nedenlerle hanedeki aile
bireyi sayısının değiştiğinin tespit edilmesi durumunda gelir tespiti
yenilenecek.
- Genel sağlık sigortası tescili yapıldığı tarihten itibaren primi
Devlet tarafından ödenenler ile asgarî ücretin üçte biri üzerinden
prim ödeyenlerin hane ziyaretleri her yıl yenilenecek.
- Genel sağlık sigortası tescili yapıldığı tarihten itibaren doksan
günde (üç ayda) bir aile içindeki bireylere ait veriler BSYHP’de
otomatik olarak güncellenecek. Güncelleme sonucu durumunda değişiklik
olduğu tespit edilen sigortalıların, tespit edilen aile içindeki kişi
başına düşen gelirin aylık tutarına göre ödeyeceği prim miktarı
yeniden belirlenecek ve buna göre genel sağlık sigortası tescili
yapılacak, dolayısıyla bu yeni gelir durumuna göre primini ya devlet
ödeyecek veya kendisi ödeyecek.
- Kişinin, ödeyeceği prim miktarında azalma yönünde bir gelir
değişikliği olduğunu bildirmesi veya bu değişikliğin vakıf tarafından
tespit edilmesi hâlinde, bildirim veya tespit tarihinden itibaren ya
da SGK’nın gelir tespitinin yeniden yapılmasını talep etmesi hâlinde
gerekli iş ve işlemlerin başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde
yapılması gerekecek.
- Aynı hanede birlikte yaşama ve hanede meydana gelen değişikliklerde
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi kayıtları esas alınacak.
- 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendinin (1) numaralı alt bendi (primi devlet tarafından ödenenler)
ile (g) bendine (primi kendileri tarafından ödenenler statüsüne) tâbi
genel sağlık sigortalıları, gelir tespitlerinin yapıldığı tarihten
itibaren, yukarıda belirtilen durumlar hariç olmak üzere, altı ay
içinde gelir tespitinin yenilenmesi talebinde bulunamayacak.
19.12-Yanlış Bildirim ve Beyanın Sonuçları:
Bildirim yükümlülüğüne uyulmadığı ve/veya SGK’ya ve Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakfına ibraz edilen belgelerin ve beyan edilen
bilgilerin gerçeği yansıtmadığının tespiti hâlinde, ilgili kamu
idareleri tarafından ödenmiş olan genel sağlık sigortası primleri SGK
tarafından ilgili kamu idarelerine iade edilecek. Yenilenen gelir
tespiti sonucunda kişilerin ödemesi gereken genel sağlık sigortası
primleri, kişilerden geçmişe yönelik olarak yasal faizi ile birlikte
tahsil edilerek yeni durumlarına göre genel sağlık sigortası tescili
yapılacak.
Gerçeğe uygun olmayan belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında SGK
tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulacak. Bu
belgeleri düzenleyenlerin kamu görevlisi olması durumunda, haklarında
ayrıca idarî ve cezaî soruşturma yoluna gidilecek.
20-Genel Sağlık Sigortası İçin Aylık Ne Kadar Prim Ödenecek:
4/a (işçi), 4/b (bağ-kur), 4/c (memur) kapsamında sigortalı olan
kişilerden, prime esas kazançlarının % 12.5′i tutarında, isteğe bağlı
sigortaya prim ödeyenlerden ise prime esas kazançlarının % 12′si
tutarında genel sağlık sigortası primi alınmaktadır. Bunlardan 4/b
kapsamındakiler genel sağlık sigortası primini tamamen kendileri
öderken, işçilerin ve 1/10/2008 tarihinden itibaren memuriyete
girenlerin priminin % 7.5′ini işverenleri, % 5′ini kendileri ödemekte,
1/10/2008 tarihinden önce memuriyete girmiş olanların ise genel sağlık
sigortası priminin tamamını işverenleri yani devlet ödemektedir.
Yalnızca genel sağlık sigortasına tabi olanlar, yani 4/a – 4/b – 4/c
kapsamında herhangi bir işte çalışmayan ve isteğe bağlı sigortaya prim
ödemeyenler ise yapılacak gelir testi sonucuna göre tespit edilen aile
içindeki aylık gelirin kişi başına düşen tutarına göre;
- Aylık kazancı brüt asgari ücretin üçte birinden
(01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası 295,50 TL’den) az olduğu tespit
edilenlerin genel sağlık sigortası primini devlet ödeyecek.
- Aylık kazancı brüt asgari ücretin üçte birinden asgari ücrete kadar
olduğu tespit edilenlerden yani aylık kazancı 295,50 TL’den 886,50
TL’ye kadar olan kişilerden aylık brüt asgari ücretin üçte birinin %
12′si tutarında (01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası aylık 35 TL),
- Aylık kazancı brüt asgari ücretten asgari ücretin iki katına kadar
olduğu tespit edilenlerden, yani aylık kazancı 886,50 TL’den 1.773
TL’ye kadar olan kişilerden aylık brüt asgari ücretin % 12′si
tutarında (01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası aylık 106 TL),
- Aylık kazancı brüt asgari ücretin iki katından yani 1.773 TL den
fazla olduğu tespit edilen kişilerden aylık brüt asgari ücretin iki
katının % 12′si tutarında (01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası aylık
212 TL), tutarlarında aylık genel sağlık sigortası primi alınacaktır.
Burada belirtilen tutarlar 01/01/2012-30/06/2012 tarihleri arası için
geçerli olan 886,50 TL tutarındaki asgari ücret esas alınarak
hesaplanmış olup, asgari ücret arttıkça burada belirtilen tutarlar da
artacaktır şeklindedir.